…en de rol van de Nederlandse overheid daarbij.

couscousopzondag

Arib verstaat de kunst om met het beschrijven van de feiten, indringende vragen op te roepen. In haar autobiografie “Couscous op zondag” (2009) houdt zij ons de spiegel voor.

De islam speelde in de jaren 70 nauwelijks een rol in de levens van de Marokkanen in Nederland (p.190).

Zo begint het hoofdstuk waarin Arib uiteenzet welke rol de Nederlandse overheid speelde bij de islamisering van de Marokkaanse gemeenschap in Nederland.

Een islamitische school? In heel Marokko is er maar één, en daar zitten de absolute kneusjes op. Waarom dan in Nederland dit soort scholen subsidiëren en doen alsof we daarmee de Marokkanen helpen hun cultuur te behouden?

Het verschijnsel islamitische school is in Marokko onbekend. Iedereen gaat daar naar dezelfde school, behalve de rijken die hun kinderen naar privéscholen sturen. Er is welgeteld één islamitische school voor middelbaar en universitair onderwijs, maar die heeft een erg slechte reputatie, als vergaarbak voor mislukte studenten (p 198).

Een leerplichtambtenaar die de cultuur ‘begrijpt’ en geen probleem maakt van meisjes die thuiszitten? In Marokko gaan ze wel naar school.

Marokkaanse meisjes hoorden vanaf de huwbare leeftijd, dus na de eerste menstruatie thuis te zitten, dacht de leerplichtambtenaar (p. 93).

De meisjes haalden geen schooldiploma, op een enkele uitzondering na. Ze maakten hun school niet af en daar werd door de inspectie ook verder geen werk van gemaakt. Het was in die tijd vrij normaal dat meisjes thuis werden gehouden. (…) Terwijl kinderen, onder wie ikzelf, in Casablanca werd ingeprent dat ze moeten leren en een diploma moesten halen (p. 200).

De imam en de moskee als belangenbehartiger van de Marokkaanse gemeenschap? In Marokko speelt hij een marginale rol. Hij is voorganger bij het gebed en hij krijgt op vrijdag een bakje couscous van de jonge Arib. That’s it.

De imam werd gebombardeerd als belangenbehartiger van de Marokkanen. (…) De imam was niet langer alleen een voorganger in de moskee, maar kreeg er allerlei taken bij. Hij werd gezien als een maatschappelijk werker, als pedagoog, hij moest van de Nederlandse overheid de jongeren aanspreken (…). De moskeebesturen knikten altijd ja als een wethouder of gemeenteambtenaar ze vroeg ook huiselijk geweld en homo-emancipatie mee te nemen in de preek. Maar wat daadwerkelijk werd gepreekt, wisten alleen de moskeegangers (p.191).

Als vrouwenorganisatie moesten wij moesten wij voortaan niet alleen in het geweer komen tegen de traditionele opvattingen binnen een aantal Marokkaanse gezinnen, en vechten tegen de middeleeuwse wetgeving in Marokko, maar ook tegen de Nederlandse overheid die ons dwong om samen te gaan werken met de moskeeën. Die werden voornamelijk bezocht door oude mannen die vonden dat vrouwen een hoofddoek moeten dragen, zich niet mogen opmaken en vooral niet mogen scheiden. In de moskee werd in geuren en kleuren verteld wat met vrouwen die zich opmaakten zou gebeuren. als ze eenmaal naar de hel gingen: zij zouden aan hun geëpileerde wenkbrauwen met twee tangen boven het vuur worden gehangen totdat ze helemaal verbrand waren (p. 192).

Moskeeën speelden een dubbel rol. Tegenover de Nederlandse overheid stonden zij open voor integratie en emancipatie, maar binnen de eigen gemeenschap preekten zij de islamitische leer (p. 191-192).

In Amsterdam en Utrecht waren moskeeën waarvan iedereen wist dat die de radicale islam predikten. Dat waren broedplaatsen van radicalisme. Wij begrepen er niets van dat de Nederlandse overheid toezag op deze praktijken en niets ondernam (p. 197).

En last but not least, eind jaren negentig was er een wetsontwerp in voorbereiding om ‘verstoting’ ook in Nederland te erkennen. Een illegale Marokkaan die in Nederland wilde trouwen, kon dat niet als hij een vrouw in Marokko had. De Marokkaanse wet geeft hem recht om haar te verstoten, een vorm van scheiding waarbij de man eenzijdig een huwelijk opzegt.

In Marokko streden vrouwenorganisaties, vakbonden, en andere mensenrechtenorganisaties al jaren om verstoting uit de wet te schrappen en nu wilde Nederland dit vrouwonderdrukkend verschijnsel gaan erkennen. Wat voor politiek signaal dacht men hiermee af te geven aan de landen die dit in stand hielden? Onder druk van alle protesten zag de toenmalige minister van Justitie, Winnie Sorgdrager, zich uiteindelijk genoodzaakt dit wetsvoorstel in te trekken. (p. 221).

Uiteraard schetst Arib een genuanceerd beeld. Zij belicht de rol van buitenlands kapitaal en van imams uit het Midden-Oosten. Ook beschrijft zij hoe de Marokkaanse mannen zich gedragen na de gezinshereniging. Vrouwen en meisjes mochten bijvoorbeeld in Nederland niet naar buiten, iets dat in Marokko de normaalste zaak van de wereld is. Het islamiseren van de Marokkaanse gemeenschap in Nederland kent derhalve meerdere oorzaken.

In Nederland kennen we godsdienstvrijheid, ingeperkt door de grenzen van de wet. Leerplicht is leerplicht, vrouwenrechten zijn vrouwenrechten, wat een religie daar ook van moge vinden. Arib heeft zich ingezet voor de rechten van Marokkaanse vrouwen in Nederland. Het is ontluisterend om te lezen dat ze daarin werd tegengewerkt door de Nederlandse overheid. Ik lees Aribs boek als een oproep om (1) niet te denken dat we een andere cultuur zomaar begrijpen, (2) dat we niet de vergissing moeten begaan om op grond van dat verkeerde oordeel te interveniëren, en (3) dat we vooral niet de verworvenheden die voor ons normaal zijn, opzij moeten zetten. Het resultaat is segregatie in plaats van integratie.

Ik realiseerde me dat het islamisme zijn intrede in de Marokkaanse gemeenschap had gedaan en ik vreesde voor de gevolgen voor vrouwen en meisjes. Het zijn namelijk altijd de vrouwen die de prijs betalen als religieuze groepen aan de macht komen (pag. 229).

khadijaarib

 

Rosa schrijft haar blog op persoonlijke titel.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s